Το κείμενο που ακολουθεί έχει τον εξής στόχο: να εξετάσει τα στοιχεία εκείνα που μπορούν να σκιαγραφήσουν την προβληματική της θρησκείας, ως κριτική της θρησκευτικής συνείδησης, στο νεανικό έργο του Καρλ Μαρξ. Γι’ αυτό τον σκοπό, βασικό έργο αναφοράς είναι το μαρξικό κείμενο Για το εβραϊκό ζήτημα. Η εργασία έχει ως σκοπό να ανασυγκροτήσει το μαρξικό επιχείρημα με σκοπό να αναδείξει δύο επιμέρους πλευρές του: α) τους όρους θεματοποίησης του θρησκευτικού φαινομένου, ύστερα από την επιρροή που έχει ασκήσει στη σκέψη του Μαρξ η κριτική του Λ. Φώυερμπαχ, και β) το πρόβλημα της κατηγορίας της «ουσίας του γένους» [Gattungswesen] στο κριτικό εγχείρημα του Μαρξ και στη συγκρότηση του αιτήματος της κοινωνικής χειραφέτησης. Η κριτική της θρησκείας και η «ουσία του γένους», οι οποίες επιστρατεύονται από τον νεαρό Μαρξ, εκτός από τα προβλήματα που φέρουν, φαίνεται πως μπορούν να ανασυγκροτηθούν με σκοπό την ανάδειξη της αξίας της κοινωνικότητας.
The present paper has the following objective: to approach and examine religion as a critique of religious consciousness in the early writings of Karl Marx. To this end, we study Marx’s “On the Jewish Question” as our main reference. We aim to reconstruct Marx’s argument in order to highlight two distinct aspects: a) the thematization of religion, following the influence exerted on Marxian thought by the critique of L. Feuerbach, and b) the problem of the category of the “essence of human being” [Gattungswesen] in Marx’s critique and in the construction of the demand for social emancipation. The critique of religion and the “essence of human being”, which are employed by Marx in his early works, despite the issues they bring with them, can be reconstructed in order to highlight the value of sociality.
* Ο Αλκιβιάδης Νικολακέας είναι διδάσκων στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Δρ. Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης.
10.5281/zenodo.21365169